اعتراض اين مطلب مخالف و جدان است زيرا بنا بر اينكه تمام الوان از نور شمس پديد گردند بايستى در شب كه خورشيد از زمين غائب است رنگى ظاهر نباشد با اينكه در روشنى برق و چراغ و ماه بلكه در روشنى ستارگان نيز الوان ديده مىشود . پاسخ آرى در شب و در روشنى برق و ماه و غيره الوان پديد مىگردند لكن بايد دانست كسانى كه از روى تجربيات بسيار و مطالعات بيشمار چنين اظهار مىنمايند كه تمام الوان از نور شمس پديد مىگردد معتقدند كه نور كواكب و ستارگان و كرات مثل ماه تماما از اشراق نور خورشيد است كه بر آنها تابيده و آنها را روشن نموده و نيز نور برق و هر چه از آن حرارت و نور توليد گردد باشراق نور شمس تحقق پذيرفته پس جمال طبيعت نمايشى است از جمال خورشيد اگر چه خورشيد نيز چنانچه گويند از جاى « كهكشان » نور مىگيرد و تماما نمايش است از اشعه جمال احدى و نور جلال سرمدى ( سبحان اللَّه مالك الملك ) يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى « 1 » سوره فاطر آيه 14 فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ « فاء » در « فانما » براى تفريع است يعنى چون مشرق و مغرب كنايه از عالم ماديات و طبيعيات است ملك خدا و مظهر صفت ربوبيت اوست پس بهر طرف رو آوريد و توجه نمائيد در آنجا روى خداست ، « وجه » در كلام عرب به معناى مختلف استعمال شده اگر چه معنى ظاهر آن كه شايد معنى حقيقى آن باشد ذات هر شىء و نفس او را وجه او گويند ، و صورت جسمانى شىء را نيز وجه او گويند و روى انسان را

--> ( 1 ) در مىآورد شب را در روز و روز را در شب و مسخر گردانيده خورشيد و ماه را كه در مدار خود سير نمايند تا مدت معينى ، كه بولوج شب روز ناپديد ميگردد و نيز بولوج روز شب زايل ميگردد و اين آيه اشاره دارد بكمال قدرت و استيلاى حق تعالى و اينكه تمام موجودات مسخر امر اويند .